Het bloazen

Eerste advent
Vanaf de Eerst Advent roept de midwinterhoorn over het landschap ten oosten van de IJssel. De laatste dag om te blazen is 13 januari, het octaaf na Driekoningenavond. In de praktijk blaast niemand na Driekoningen 
(6 januari). Dan zwijgt de midwinterhoorn in alle talen tot de volgende Eerste Advent. Op het eerste gehoor lijkt het midwinterhoornblazen verband te houden met de christelijke feestdagen: Advent, Kerstmis en Driekoningen. De blazers zijn vooral actief op het eigen erf, tijdens kerstmarkten en bij wandeltochten door het winterlandschap. Zo hier en daar blaast men vanaf een kerktoren of bij het kerkportaal, bij uitzondering in de kerk tijdens een viering. Merkwaardig is het angstvallig respect voor de periode waarin geblazen mag worden. Blazen buiten deze periode van ca. veertig dagen is taboe. Aan welk gezag is men gehoorzaamheid verschuldigd en sinds wanneer? Welk kwaad steekt er in het vroeger of later blazen?

Old gebroek
De blazers ontlokken aan hun hoorns reeksen diepe tonen. Een geluid dat in de Achterhoek en in deze tijd van het jaar vanouds thuishoort, al denkt het publiek vaak eerder aan Twente. Daar is deze traditie wel het langst in stand gebleven. Maar hoe zou men ook kunnen weten dat het midwinterhoornblazen in de Achterhoek, oorspronkelijk Graafschap geheten, evengoed traditie was en dat dit old gebroek dankzij folkloristen en geschiedkundigen weer nieuw leven is ingeblazen?

Naober
Nederzettingen in deze regio komen vaak voor in de vorm van hoevenzwermen. Dat wil zeggen dat de boerderijen op roepafstand van elkaar liggen. Wie vroeger snel hulp van een naburige boer (naober) zocht, moest op een of andere manier zijn aandacht zien te trekken. Een hoorn bracht dan uitkomst, de oervorm van de telefoon. Zo'n signaleringssysteem ligt bij de nederzettingen in de vorm van lintbebouwing of geconcentreerd, veel minder voor de hand.

Brandhout
Hoe effectief de signaalfunctie kon zijn, blijkt wel uit de tijd toe smokkelen nog loonde. In Kotten en in Eibergen waarschuwden smokkelaars elkaar voor de commiezen door afgesproken signalen op hun hoorn ten gehore te brengen.
In Kotten werd iemand op heterdaad betrapt, wat hem zijn midwinterhoorn kostte; die werd door een heethoofdige commies letterlijk tot brandhout gestampt! Dit muisje kreeg nog een staartje, want het eindigde met een rechtszaak. Dankzij de processtukken kon Henk Krosenbrink een wettig en overtuigend bewijs publiceren van het midwinterhoornblazen in Kotten in 1815. In Eibergen maakte men ook wel gebruik van koehoorns, zo blijkt uit een brief van de Gouverneur der Provincie Gelderland, Van Lijnden, aan de burgemeester van Eibergen d.d. 12 juli 1815. Gouverneur Van Lijnden gelastte de burgemeester het blazen op koehoorns en dergelijke direct aan strenge regels te onderwerpen.

't heurt bi j 't huus, luidt het gezegde. Het mooiste is, als er - van hoe ver weg ook - een andere blazer met zijn hoorn de roep beantwoordt!

Techniek 
Voor een beginnende blazer valt het soms niet mee om geluid uit een midwinterhoorn te halen. De juiste bloastechniek laat zich niet gemakkelijk omschrijven. Sommigen hebben goede ervaringen door 'licht te spugen' in de hoorn. Anderen houden er een andere techniek op na. Het mooiste is om tijdens het bloazen zoveel mogelijk rechtop te staan met het hoofd licht naar beneden gebogen (zie onderstaande afbeelding).

d' Olde roop
Een beetje blazer haalt vier tonen uit zijn hoorn, uitzonderlijk goede wel zeven of meer. Ze brengen ook zelden dezelfde tonen voort. Dat is de reden dat midwinterhoornblazers om de beurt blazen. Gelijktijdig blazen levert een heidens spektakel op. Eenvoud is echter het kenmerk van het ware, zo ook hier. 
De oude melodieën spelen zich binnen een beperkt aantal tonen af. Om ze op te sporen, heeft men in de jaren '50 Twente afgestroopt. De zoektocht naar de olde roop had succes. Wat men hoorde, is op band vastgelegd en overgenomen.

(<< hoofdpagina)   (pagina: de midwinterhoorn)  (verkoopadressen >>)